Wat betekent vagale ritmestoornis eigenlijk?

Wat is een vagale ritmestoornis?

Vagale ritmestoornissen manifesteren zich vaak als vagale atriumfibrillatie, wat zich kan voordoen in rust, na de maaltijd of 's nachts. Deze aandoeningen worden soms door huisartsen onderschat of zijn moeilijk te diagnosticeren. Persoonlijk heb ik ervaren dat zelfs mijn huisarts moest opzoeken wat een vagale ritmestoornis inhield, toen ik hen hierover benaderde.

Waarom vagale ritmestoornissen worden onderschat

• Wisselend karakter: Vagale atriale ritmestoornissen treden vaak op als de patiënt rustig is (bijv. 's nachts), terwijl een ECG in de huisartsenpraktijk een momentopname is.
• Vage klachten: Symptomen zoals hartkloppingen, een onregelmatige pols, duizeligheid of misselijkheid worden soms toegeschreven aan stress of angst, in plaats van een onderliggende ritmestoornis.
• Normale hartslag in de spreekkamer: Bij het consult kan het hartritme volledig normaal zijn, wat kan leiden tot de conclusie dat er niets aan de hand is. 

Wat betekent “vagale ritmestoornis” eigenlijk?

Een vagale ritmestoornis is een hartritmestoornis die ontstaat door overactiviteit van de nervus vagus.

De nervus vagus is dé hoofdnerf van je parasympathische zenuwstelsel (rust–vertering–herstel).
Hij verbindt je hersenen ↔ hart ↔ longen ↔ darmen.

👉 Als deze zenuw te sterk of plots geprikkeld wordt, kan hij:

• het hartritme vertragen

• pauzes veroorzaken

• overslagen uitlokken

• soms zelfs korte ritme-“chaos” geven

Het hart zelf is dan vaak structureel gezond.

Wat ziet een 48-uurs holter bij vagale ritmestoornissen?

Vaak ziet men:

• sinusbradycardie (trage hartslag)

• sinusaritmie

• AV-vertraging

• atriale of ventriculaire extrasystolen

• soms korte pauzes

En soms ook:
👉 “Geen ernstige afwijkingen, maar wel klachten passend bij vagale overactiviteit”
Dat klinkt vaag, maar is medisch gezien wel degelijk iets.

Wanneer wordt het níet meer onschuldig?

Belangrijk, zonder je bang te maken:

Extra aandacht is nodig als er:

• flauwvallen optreedt

• langdurige pauzes (>3 sec)

• duidelijke ritmestoornissen met bloeddrukdaling

• toenemende klachten zonder duidelijke trigger

Maar: dit is zeldzaam bij puur vagale problematiek.

Wat helpt vaak (praktisch)?

Geen snelle truc, maar wél invloed:

• regelmatig eten (niet te vol)

• warm, licht verteerbaar voedsel

• rustig kauwen

• niet plat liggen direct na eten

• ademhaling die de buik ontspant (niet forceren)

• milde beweging (wandelen!)

• prikkels stapelen vermijden

Je ziet hier al: hart ↔ buik ↔ zenuwstelsel zijn één systeem.

Belangrijk om te zeggen tegen je arts

Als je dit bespreekt, helpt deze formulering vaak:

“Mijn klachten ontstaan vooral in rust of na eten, met een trillerig gevoel in de buik en soms overslagen. Bij bewegen wordt het juist minder. Ik vraag me af of het vagale of autonome prikkeling kan zijn.”

Dat zet het gesprek meteen in de juiste richting.

Een vagale ritmestoornis, kan neurologisch worden onderzocht en bevestigd. Aangezien dit een reflex van het autonome zenuwstelsel betreft, speelt de neuroloog hierin een cruciale rol.

Cardioloog en onderzoeker dr. Remko Kuipers staat bekend om zijn benadering van hart- en vaatziekten vanuit de evolutionaire geneeskunde en de invloed van leefstijl op ritmestoornissen. Hoewel de zoekresultaten niet direct een uitgebreid, specifiek artikel van hem over uitsluitend "vagale ritmestoornissen" (boezemfibrilleren uitgelokt door de nervus vagus, vaak in rust) tonen, blijkt uit zijn publicaties en leefstijladvies hoe hij dergelijke klachten benadert. Voor een persoonlijk advies of een specifieke behandelmethode voor een vagale ritmestoornis, biedt Dr. Remko Kuipers de mogelijkheid tot leefstijlbegeleiding en consulten. 

Wat gebeurt er bij verstoring?

Wanneer de vagus te weinig actief is (lage vagale tonus) of ontregeld raakt, kunnen allerlei klachten ontstaan.

Overactieve vagus?

Soms kan de vagus juist te sterk reageren. Dat zie je bij:

• Flauwvallen (vasovagale syncope)

• Plotselinge daling van hartslag

• Misselijkheid bij stress

• Zwart voor ogen

Waarom krijgt deze zenuw zoveel aandacht?

Omdat de vagus een sleutelrol speelt in:

• Trauma-opslag

• Chronische stress

• Burn-out

• Auto-immuunziekten

• Darmproblemen

• Ontstekingsprocessen

Veel ademhalingstechnieken, Qi Gong, yoga en koude training richten zich indirect op het versterken van de vagale tonus.

Aangezien jij bezig bent met energie, Qi en zelfregulatie is dit een interessant gebied — Qi Gong stimuleert via adem, beweging en ontspanning direct het parasympathische systeem, waar de vagus een hoofdrol in speelt.

Hoe kun je de nervus vagus ondersteunen?

• Diepe buikademhaling

• Neuriën of zingen

• Koude prikkel (koud water gezicht)

• Langzaam uitademen

• Meditatie

• Zachte beweging (zoals Qi Gong & Tai Chi, yoga, )

• Warm, voedend eten bij stress (past ook bij jouw Vata-balans)

Rol van vitamine en gemmotherapie

• Vitamine D3: ondersteunt celfuncties, immuunsysteem, en hartspiercellen.

• Vitamine K2: zorgt dat calcium naar de botten gaat en niet in vaten — helpt bij vatafwijkingen in de bloedvaten.

• Omega-3 vetzuren: verbeteren hartritme-stabiliteit, verminderen ontsteking en vertragen hartritmestoornissen.

• Ribes nigrum (zwarte bes, gemmotherapie) en cortisol

  • Ribes nigrum bevat polyfenolen en bioactieve stoffen die bekend staan om een modulerend effect op stresshormonen, waaronder cortisol.

  • Cortisol is je stresshormoon en beïnvloedt:

    • hartslag en hartritme

    • vagale gevoeligheid

    • bloeddruk

    • algemeen gevoel van “rust” of spanning

Indien u last ondervindt van nieuwe of hinderlijke hartklachten, wordt aangeraden om contact op te nemen met uw huisarts.

Deze informatie is uitsluitend bedoeld ter ondersteuning. Voor medisch advies of een diagnose dient u contact op te nemen met een gekwalificeerde professional.